رمان گذر از رنج‌ها یک تریلوژی درباره میهن از دست رفته و بازیافته نویسنده است. این رمان دورنمای باشکوهی است از دوران جنگ و انقلاب و هدف آن ترسیم وقایع تاریخ و اوضاع متشنج روسیه و جنگ‌های داخلی و عکس‌العمل روشنفکران در برابر انقلاب سرخ است. نویسنده در خلال وصف محیط سن‌پترزبورگ و فساد و انحطاطی که آن را فرا گرفته، آرزوی خویش را در عدالت اجتماعی عرضه می‌دارد و کمال مطلوب میهن‌پرستان را در تجدید بنای فرهنگی نوین بر ویرانه‌های فرهنگ قدیم می‌داند و پرده نقاشی گویایی از روسیه زمان جنگ و مردمش پیش چشم می‌گذارد.
این رمان بر اساس تجربه‌های گران‌بها و تاریخی مردم روسیه از ???? تا ???? بنا شده و تصویرگر فراز و نشیب‌های جنگ جهانگیر اول، انقلاب اکتبر و جنگ‌های داخلی است. از سویی نادرترین رمانی است که نه از نگاه پرورش‌یافتگان سوسیال‌دموکراسی روسیه، بلکه از دید یک اشراف‌زاده نوشته شده است که نخست با انقلاب شوروی از در ستیز برخاست اما به تدریج و در پی ظهور ثمرات عینی اجتماعی انقلاب، از هواداران کوشنده آن شد و به انقلاب پیوست.
نویسنده از وصف سن‌پترزبورگ آغاز می‌کند؛ شهری که در آن، در دل فساد و انحطاط،‌نطق‌های غرایی در ستایش ماشینیسم و عدالت اجتماعی طنین‌افکن است. بر روی ویرانه‌های همین فرهنگ است که رؤیای آینده‌ای که در آن، ‌پیش از هر چیز‌، باید بسیاری چیزها را نابود کرد بنا می‌شود. چهره‌های داستانی بخش نخست کتاب یا می‌میرند یا معلول و راهزن آنارشیست می‌شوند. تنها مهندس ایوان ایلیچ، که عاشق داشا است،‌پس از فرار از زندان آلمانی‌ها به سن‌پترزبورگ بازمی‌گردد و سرانجام با زنی که سال‌هاست چشم به راه اوست ازدواج می‌کند. در این صحنه‌آرایی است که شخصیت مردی شاخص می‌شود که با دفاع از عشق خود با تمامی عصر خویش به پیکار برمی‌خیزد.