توضیحات درباره کتاب
«پنج اقلیم حضور» اثری تأملبرانگیز از داریوش شایگان، اندیشمند برجستهی معاصر، دربارهی جایگاه شعر و شاعرانگی در فرهنگ ایرانی است. شایگان در این کتاب با نگاهی بینارشتهای و پدیدارشناسانه، پیوند عمیق و اسطورهای میان ایرانیان و پنج شاعر بزرگ فارسیزبان — فردوسی، خیام، مولوی، سعدی و حافظ — را تحلیل میکند.
این اثر شامل پنج مقالهی بلند است که هر یک به یکی از این شاعران اختصاص دارد. شایگان هر شاعر را نمایندهی نوعی «حضور» در ذهن و هستی فرهنگی ایرانیان میداند: فردوسی، حامل خرد اسطورهای و آرمان پهلوانی؛ خیام، نماد شک، تناقض و آزادی درونی؛ مولوی، اوج عرفان و جهش معنوی؛ سعدی، تجسم ادب اجتماعی و عقل عملی؛ و حافظ، ترجمان رمز و راز و بازی ظاهر و باطن.
شایگان در این کتاب نه به شرح بیتبهبیت یا تاریخنگاری ادبی کلاسیک میپردازد و نه صرفاً به ستایش شاعران؛ بلکه میکوشد نشان دهد چگونه شعر در ایران فراتر از هنر کلام است و به پدیدهای وجودی، اجتماعی و هویتی بدل شده است. او همزمان با تأکید بر سرمایهی فرهنگی شاعرانگی، از سویههای مسئلهساز آن نیز غافل نمیماند؛ اینکه شاعرانگی میتواند به جای اندیشیدن نقادانه، به عادت «پناهبردن به زیبایی» تبدیل شود.
چرا این کتاب را بخوانیم؟
اگر میخواهید از سطح ستایش و نقلقول فراتر بروید و شعر فارسی را بهعنوان پدیدهای فرهنگی و هویتی بفهمید.
اگر به فلسفهی فرهنگ، هویت ایرانی و مطالعات بینارشتهای (ادبیات، فلسفه، جامعهشناسی فرهنگ) علاقهمندید.
اگر با آثار داریوش شایگان آشنا هستید و میخواهید یکی از خواندنیترین کتابهای او را تجربه کنید.
اگر دوست دارید بفهمید چرا نام این پنج شاعر هنوز هم در زبان، ذهن و زندگی روزمرهی ما جریان دارد.
دربارهی نویسنده:
داریوش شایگان (۱۳۱۳–۱۳۹۷) از چهرههای اثرگذار اندیشهی معاصر ایران بود. آثار او عمدتاً در حوزهی فلسفهی تطبیقی، گفتوگوی فرهنگها و نقد فرهنگی شکل گرفته است. نگاه بینارشتهای، حساسیت به اسطوره و ناخودآگاه فرهنگی، و تلاش برای فهم پدیدههای فرهنگی در بستر تاریخی، از ویژگیهای بارز اندیشهی اوست.