| خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): هجدهم مهرماه 1350 ه.ش، مردی چهره در نقاب خاک کشید که کتاب «شبهای پیشاور» او، خاطره چند نسل جوان شیعی ایرانی را رقم زده و دلهای شیفته‌شان را به واسطه درک حقانیت مذهب پدری‌شان، به وجد آورده است.
به بهانه سالروز درگذشت «سید محمد شیرازی» مشهور به «سلطانالواعظین»، خالق کتاب «شبهای پیشاور»، دریچه ای به دنیای زندگی پرتلاشش گشوده‌ایم و در میان فهرست آثارش، هر آن چه را که جسته‌ایم، در مقابل دیدگان مشتاقان دانش صف کرده‌ایم.
حیاتی وقف حقانیت شیعه
«سید محمد شیرازی» مشهور به «سلطانالواعظین» در سال 1314 ه.ق در تهران چشم به جهان گشود. پدرش «حاج سید علی‌اکبر اشرف‌الواعظین شیرازی» شیخ الطائفه، رئیس جمعیت بسیاری از سادات شیراز و از پرچمداران دیانت و مروجین مذهب و شریعت بود که در سال‌های انقلاب مشروطه با بروز و افزایش اختلاف‌هایی بین گروه‌های مختلف و روحانیت به کرمانشاه نقل مکان کرد و در این شهر ماندگار شد. او در کرمانشاه قدرت و نفوذ بسیاری یافت و در برابر دشمنان دین و معاندان اسلام سدی استوار شد.
سید محمد شیرازی در همان اوان کودکی، آموختن معارف دینی را نزد پدر آغاز کرد؛ سپس راهی مدرسه پامنار تهران شد و از محضر استادان و علمای دیگر بهره برد. او در سال 1326 ه. ق با رهسپار شدن به سوی عتبات عالیات در کربلای معلی اقامت گزید و مشغول تحصیل علوم دینی شد.
سلطانالواعظین در کربلا از محضر استادی همچون «آیت‌الله فاضل مرندی» و «آیت‌الله شهرستانی» فیض برد. او پس از مدتی به تهران بازگشت و بعد از درگذشت پدرش در سال 1351 ه.ق از آنجا به قم رفت و محضر برخی بزرگان حوزه علمیه قم نظیر «آیت‌الله‌العظمی عبدالکریم حائری»، «آیت‌الله‌العظمی سید محمد حجت»، «آیت‌الله‌العظمی سید محمدتقی خوانساری» و «آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی» را درک کرد.
سفر به پیشاور
سید محمد شیرازی، سفرهایی متعدد به مصر، سوریه، لبنان، اردن، فلسطین و هندوستان داشت. وی در همه این مسافرت‌ها علاوه بر مجالس وعظ، منبر و تبلیغ، با علمای بزرگ فرق و مذاهب نیز به گفت‌وگو و تبادل نظر می‌پرداخت و آرا و عقاید شیعه را با ایشان مطرح می‌کرد. مهمترین سفر سلطانالواعظین ــ که مناظره معروف او در آن تحقق یافت و باعث شهرت وی شد ــ سفر به پیشاور بود. او در سال 1345 ه.ق در سی‌سالگی راهی هندوستان شد. در کراچی، بمبئی، لاهور، پنجاب، حیدرآباد و بسیاری نقاط دیگر هند مورد استقبال و احترام مسلمانان و غیرمسلمانان واقع شد و جلسات متعدد بحث و مناظره برقرار کرد. پس از مدتی از سوی علمای هند به دهلی نو دعوت شد و در جلسات مناظره آنها شرکت جست. بعد از این جلسات سلطانالواعظین به دعوت «محمد سرورخان» که از متنفذین خاندان «قزلباش» هندوستان به شمار می‌رفت برای سخنرانی و خطابه راهی پیشاور شد. این مجلس با حضور جمع زیادی از مردم پیشاور و حومه آن و نیز عده‌ای از علمای فریقین (شیعه و سنی) در امام‌باره (حسینیه) مرحوم «عادل بیک» برقرار شد. سلطانالواعظین در این جلسات، مباحثی در زمینه خلافت و ولایت و عقاید شیعه مطرح ساخت. در پایان یکی از این سخنرانی‌ها دو تن از علمای کابل نزد سلطانالواعظین آمدند و تقاضا کردند که در ارتباط با سخنان او با وی مناظره کنند. این دو نفر به نام‌های «حافظ محمد رشید» و «شیخ عبدالسلام» از آن شب به بعد، پس از نماز مغرب و عشاء در حضور جمع زیادی از علما و رجال و مردم شهر، درباره مسائل مورد اختلاف، با سلطانالواعظین به گفت‌وگو نشستند. این جلسات پرشور که از شب جمعه 23 رجب 1345 ه. ق شروع شد، تا 10 شب به طول انجامید. جلسه مناظره هر شب بعد از نماز مغرب و عشا تا 6 یا 7 ساعت و گاهی نیز تا اذان صبح ادامه می‌یافت.
در پیشاور و شهرهای اطراف آن، چون فرقه‌های مسلمین در کنار هم زندگی می‌کردند و با یکدیگر در ارتباط بودند، چنین محفلی با استقبال زیادی روبه‌رو شد و صورت مذاکرات، هر شب توسط روزنامه‌های محلی منتشر می‌شد. در این مباحثات مسائلی از قبیل دلالت آیات و روایات بر مقام شیعه، عقاید فرق مختلف شیعه، ظلم و ستم خلفا در طول تاریخ نسبت به شیعه، مذاهب اربعه اهل سنت، احادیث مختلف در فضیلت حضرت امیر (ع)، دلالت آیات مختلف بر شأن و منزلت حضرت امیر (ع)، مسئله سقیفه، شورا، بدعت‌های معاویه، قیام و شهادت حضرت سیدالشهدا (ع) و بسیاری از مباحث تاریخی و اعتقادی دیگر مطرح شده است.
استدلال مرحوم سلطانالواعظین در طول این مناظره، فقط از کتب و منابع اهل سنت است و این خود از تسلط و احاطه او به منابع روایی و تفسیری عامه حکایت می‌کند. این احاطه تا جایی بود که در برخی موارد موجب حیرت علمای اهل سنت حاضر در مجلس می‌شد و تحسین ایشان را برمی‌انگیخت تا جایی که در پایان شب دهم، تعدادی از رجال و بزرگان حاضر در مجلس به مذهب تشیع گرویدند؛ ولی آنچه ثمره جاوید این مناظره پرارج به شمار می‌آید، همان کتاب ارجمند «شبهای پیشاور» است.
تألیفات
سلطان الواعظین، اگر چه بیشتر عمر خویش را صرف تبلیغ، وعظ و خطابه کرد و در این جهت هم به حق موفق بود، باز از تألیف و تدوین کتب سودمند و نافع برای جامعه اسلامی غافل نماند. این آثار مکتوب عبارت‌اند از:
• شبهای پیشاور
این کتاب که مهمترین تألیف سلطانالواعظین است، در نوع خود از بهترین آثار در موضوع مربوط به خود به شمار می‌آید. وی در این کتاب ــ‌که مشروح مذاکره و مناظره او در طول ده شب با بعضی از علمای اهل سنت در پیشاور است ــ اهم موضوعات مورد اختلاف را مطرح کرده و با استدلالی قوی و با استفاده کامل از منابع روایی و تاریخی اهل سنت، مبانی و معتقدات شیعه را به اثبات رسانده است. این کتاب در عین این که مطالب دقیق و تخصصیِ اختلافی را آورده است، با نثری شیوا و روان برای اقشار علمی قابل استفاده است.
• گروه رستگاران
این کتاب در دو جلد به چاپ رسیده است. موضوعات آن نیز مانند شبهای پیشاور، بیشتر حول محور اثبات حقانیت شیعه گرد آمده است. مؤلف در جلد دوم کتاب به پاسخ نوشته‌های «شهرستانی» در «ملل و نحل» و رد ادعاهای او درمورد شیعه می‌پردازد. وی سپس تفاوت‌های گوناگون شیعه و سنی را به اختصار تشریح و عقاید آنها را مطرح می‌کند. او بخش پایانی جلد دوم در عقاید شیعیان را با اتکا به مبانی قرآن و حدیث به اثبات می‌رساند.
• صد مقاله سلطانی
این کتاب، مجموعه صد مقاله‌ای است که سلطانالواعظین، آنها را درباره تورات، انجیل و قرآن کریم برای درج و چاپ در نشریه دینی «پرچم اسلام» نگاشته و مقالات مزبور از این نشریه جمع‌آوری شده و پس از تدوین و به وسیله خود مؤلف به چاپ رسیده است. سلطانالواعظین حدود پنجاه مقاله اول را به بررسی تحریف‌های صورت گرفته در تورات و انجیل اختصاص داده است. او حدود پنجاه مقاله دیگر را نیز در اثبات مراتب اعجاز و حقانیت قرآن کریم نگاشته است.
از آثار مرحوم سلطانالواعظین شیرازی تنها سه اثر فوق به چاپ رسیده است ولی وی تألیفات دیگری نیز دارد که متأسفانه تاکنون چاپ نشده‌اند. مجموعه این آثار، عبارت‌اند از «عقاید سلطانی»، «سرادقات سلطانی»، «فضایح الصوفیه»، «مجموعه سلطانی»، «توحید سلطانی»، «معراجیه»، «راهنمای اهل توحید»، «المآل البینه»، «در اثبات وجود امام عصر (ع)»، «راه سعادت»، «حکمت الهی» و «اثبات الحجّه».
وفات
آن مدافع حریم ولایت، پس از سال‌ها تلاش خستگی‌ناپذیر، سرانجام روز جمعه 17 شعبان المعظم 1391 ه.ق، برابر با 18 مهرماه 1350 ه. ش در تهران درگذشت و در جوار بارگاه نورانی حضرت فاطمه معصومه (س) در قبرستان ابوحسین به خاک سپرده شد.
کتابشناسی برکات یک کتاب
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
گفتار سلطانالواعظین، محمد حسینی شیرازی، دارالکتب الاسلامیه، 1059 صفحه، چاپ اول سال 1361، 800 ریال.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
محمد سلطانالواعظین، مترجم: علی کامپل، انصاریان، 540 صفحه، رقعی، 1375، 2000 نسخه، 8000 ریال.
• ل‍ی‍ال‍ی ب‍ی‍ش‍اور: م‍ن‍اظرات و ح‍وار
سلطانالواعظین محمد ال‍م‍وس‍وی ال‍ش‍ی‍رازی، ت‍ع‍ری‍ب و ت‍ح‍ق‍ی‍ق: حسین ال‍م‍وس‍وی، ذوی‌القربی، 1191 صفحه، چاپ اول سال 1379.
• شبهای پیشاور در دفاع از حریم تشیع
محمد سلطانالواعظین، محلاتی (مفید)، در 2 جلد، جیبی (شومیز)، چاپ اول سال 1380، 1000 نسخه.
• صد مقاله سلطانی: راهنمای ی‍ه‍ود و ن‍ص‍اری و مسلمین در م‍ع‍رف‍ت تورات و انجیل و قرآن مجید
سلطانالواعظین شیرازی، اسلامیه، 530 صفحه، چاپ اول سال 1382، 45000 ریال.
• دفاع از حریم امامت و ولایت: مختصر شبهای پیشاور «ویژه جوانان»
کریم شنی، مسجد مقدس جمکران، 168 صفحه، رقعی (شومیز)، چاپ اول سال 1385، 5000 نسخه، 6500 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، محقق: عبدالرضا درایتی، دلیل ما، 564 صفحه، وزیری (سلفون)، چاپ اول سال 1385، 2000 نسخه، 35000 ریال.
• شبهای پیشاور (به زبان روسی)
شهریار، 266 صفحه، وزیری (شومیز)، چاپ اول سال 1385، 3000 نسخه.
• پاسخ به شبهات در شبهای پیشاور
نیره‌السادات صانعی، سیدحسن صانعی، مشعر، 248 صفحه، وزیری (شومیز)، چاپ اول سال 1386، 3000 نسخه، 15000 ریال.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
محمد سلطانالواعظین، لاهیجی، در 2 جلد، وزیری (شومیز)، چاپ اول سال 1386، 5000 نسخه.
• شبهای پیشاور: ده مجلس مناظره پیرامون مسائل امامت
محمد سلطانالواعظین، عطر یاس، در 2 جلد، وزیری (سلفون)، چاپ اول سال 1386، 3000 نسخه.
• شبهای پیشاور در دفاع از حریم تشیع
محمد سلطانالواعظین، آدینه‌ی سبز، 856 صفحه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1387، 2000 نسخه، 85000 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، مترجم: کریم فیضی، احتجاج، 890 صفحه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1387، 3000 نسخه، 65000 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، مترجم: سید عباس احمد بستانی، دارالتفسیر، 272 صفحه، رقعی (شومیز)، چاپ اول سال 1387، 3000 نسخه.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
سلطانالواعظین شیرازی، ویراستار: سید اسدالله یاوری، دارالکتب الاسلامیه، 1202 صفحه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1387، 5000 نسخه، 140000 ریال.
• شبهای پیشاور: ده مجلس مناظره پیرامون مسائل امامت (2 – 1)
محمد سلطانالواعظین، عطر یاس، 1082 صفحه، وزیری (سلفون)، چاپ دوم سال 1387، 2500 نسخه، 85000 ریال.
• شهابی در شب: خلاصه‌ای از کتاب شبهای پیشاور
سلطانالواعظین شیرازی، گردآورنده: ضیاء توحیدی، پارس ایران، 196 صفحه، رقعی (شومیز)، چاپ ششم سال 1387، 3000 نسخه، 20000 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، ویرایشگر: محمدباقر احمدی، آل طه، 992 صفحه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1389، 2000 نسخه، 120000 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، محقق: عبدالرضا درایتی، دلیل ما، در 3 جلد، وزیری (سلفون)، چاپ اول سال 1389، 2000 نسخه.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، محقق: عبدالرضا درایتی، موسسه جهانی سبطین (ع)، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1389، 2000 نسخه.
• گروه رستگاران یا فرقه ناجیه
سلطانالواعظین شیرازی، دارالکتب الاسلامیه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1389، 5000 نسخه، 120000 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، محقق: حسین ارغوانی، عصر آگاهی، (در 2 جلد)، وزیری (سلفون)، چاپ اول سال 1390، 3000 نسخه.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، موسسه بنیاد خیریه الزهرا (ع)، 200 صفحه، پالتویی (شومیز)، چاپ اول سال 1390، 5000 نسخه، 7300 ریال.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، مترجم:کریم فیضی، تهذیب، وحدت بخش، 888 صفحه، وزیری (سلفون)، چاپ نهم سال 1390، 3000 نسخه، 95000 ریال.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
محمد سلطانالواعظین، رشید، در 2 جلد، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1390، 1000 نسخه.
• شبهای پیشاور
محمد سلطانالواعظین، موسسه بنیاد خیریه الزهرا (ع)، در دو جلد، پالتویی (شومیز)، چاپ اول سال 1391، 5000 نسخه.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
سلطانالواعظین شیرازی، طوبای محبت، 848 صفحه، وزیری (سلفون)، چاپ اول سال 1391، 3000 نسخه، 120000 ریال.
• شبهای پیشاور: در دفاع از حریم تشیع
سلطانالواعظین شیرازی، پیام مقدس، 776 صفحه، وزیری (گالینگور)، چاپ اول سال 1391، 5000 نسخه، 130000 ریال.
• ندای حق : ویژه حقانیت مکتب جعفری (برگزیده شبهای پیشاور)
مجید مطفف، کوشامهر، 50 صفحه، چاپ اول 1391.
|