انسان و انتخاب دشوار، با زیرعنوان مسئولیت‌پذیری یا گریز از مسئولیت، اثر دکتر علی صاحبی در انتشارات ذهن‌آویز منتشر شده است.
از محبوب‌ترین و رایج‌ترین بازی‌های روانی فرهنگ رفتاری ما بازی «قربانی‌گری» یا قربانی دانستن خود و گریز از مسئولیت‌پذیری در برابر وضعیت خود است که شوربختانه در تمام سطوح فردی و اجتماعی دیده می‌شود؛ به این معنا که شاگردان، والدین و سیستم مدرسه را سرزنش می‌کند؛ پزشکان، سیستم سلامت درمان و بیماران را سرزنش می‌کنند و بیماران، پزشکان و سیستم سلامت و درمان را شماتت می‌کنند و...
اما در روان‌شناسی، بازی قربانی یا سبک زندگی مبتنی بر سرزنش‌گری و گریز از مسئولیت‌پذیری نوعی سبک زندگی و رفتار کلی است که از چهار مؤلفه یا بخش تشکیل می‌شود: فکر، عمل، احساس و فیزیولوژی. افراد این سبک یا کلیت رفتاری را انتخاب می‌کنند و بابت آن هزینه‌های زیادی می‌پردازند. البته اگر از آن آگاه شده و جایگزین بهتر و مفیدتری برای آن بیابند می‌توانند الگوی کارآمد و رفتار کلی مؤثرتری را انتخاب کنند.
دکتر علی صاحبی، در این کتاب، که در واقع جلد دوم از سه‌گانه‌ی «زندگی مسئولانه» است، در ابتدا ویژگی‌های هر یک از مؤلفه‌های مختلف این الگو را به تفصیل شرح داده‌ است تا در وهله‌ی نخست راه را برای شناسایی این الگو و سبک زندگی مبتنی بر سرزنش‌گری هموار کند و در مرحله‌ی بعد راه‌های رهایی از این الگوی مسلط و ایجاد الگویی جایگزین مبتنی بر مسئولیت‌پذیری را معرفی کند.
استیون کارپمن احساس قربانی بودن را به‌خوبی در قالب مثلث قربانی نشان داده است. نگاهی عمیق و ارزیابی خود و روابط ما در پرتو آن می‌تواند شناخت ژرف‌تری برای ما فراهم کرده و به رشد و تعالی ما کمک شایانی نماید. برخی نویسندگان از جمله لین فارست، به این مثلث، مثلث شرمساری یا پدیدآورنده‌ی شرم می‌گویند؛ زیرا باور دارند با نقش‌آفرینی در این مثلث ما به شکل ناهشیار زندگی دردناک و رنج‌آوری را به نمایش می‌گذاریم که برای خودمان شرم‌آور است. این مثلث جایگاهی است که با باورهای رنج‌آور قدیمی که باعث گیر افتادن ما در زندگی شده آن را تقویت کنیم تا اندکی رنگ واقعیت به خود بگیرند.
در واقعیت درمانی، به این مثلث «چرخه سرزنش» می‌گوییم چون تمام افراد دخیل در هر سه نقش این چرخه، خود یا دیگران را سرزنش می‌کنند. من باور دارم که هر نوع تعامل ناکارآمد در رابطه بین ما و دیگران، از این چرخه برمی‌آید و تا زمانی‌که نسبت به آن هشیار نباشیم قادر به تغییر آن نخواهیم بود. تا زمانی‌که این الگوی زیستن تغییر نکند، توان دست‌یابی به سلامت روانی، هیجانی و به‌زیستی را نداریم.
سه نقش حاضر در این چرخه عبارت‌ند از: آزارگر، ناجی و قربانی.