نظامی گنجه‌ای، شاعر قرن ششم، در شهر گنجه به دنیا آمد. وی در سرودن داستان‌های عاشقانه استادی مسلم بود و در سرایش منظومه‌های بزمی چنان قدرتی نشان داد که در صدر این گروه از شاعران قرار گرفت. تاریخ وفات او به درستی روشن نیست ولی حدود آن را در اوایل قرن هفتم می‌دانند. پنج گنج یا خمسۀ نظامی، مشهورترین اثر وی، شامل پنج مثنوی تحت این عناوین است: مخزن‌الاسرار؛ خسرو و شیرین؛ لیلی و مجنون؛ هفت پیکر؛ و اسکندرنامه؛ وی غیر از پنج گنج، دیوان قصاید و غزلیات نیز داشت که مقدار کمی از آن به جا مانده است. این کتابچه گزیده‌ای موضوعی از مثنوی‌های نظامی تحت برخی از این عناوین است: عشق؛ غم و شادی؛ طبیعت؛ سکوت و خاموشی؛ رازداری؛ فال خوب و بد؛ تنهایی و غربت؛ و عاقبت‌اندیشی.